Home » Column

De (on)schuld van guilty pleasures

Guilty Pleasures

Auteur: 

Mensen laten maar al te graag zien waar ze bij horen, of bij willen horen. Tegelijk geven mensen ook duidelijk aan waar ze juist niet bij willen horen. Er is één term die in de loop der jaren opvallend in die richting is geëvolueerd, terwijl deze van origine helemaal niet zo is bedoeld: de guilty pleasure. En dat is kwalijk.
 De guilty pleasure was oorspronkelijk bedoeld als iets dat daadwerkelijk guilty is – denk aan het bezoek van een bordeel, terwijl je eigenlijk in de kerk zou moeten zitten. Daarna werd de term wat onschuldiger, en werden de morele misstanden meer alledaags: denk aan roken, pukkels uitknijpen, lang douchen of extreem harde muziek luisteren.
 Tegenwoordig heeft de term helaas opnieuw een verschuiving gemaakt, namelijk meer naar wat sociaal fout is, waarbij de term guilty pleasure het gedrag legitimeert wat in sociaal opzicht eigenlijk niet door de beugel zou kunnen. De term guilty pleasure vormt daarmee als het ware een schild om deze gedragingen tóch uit te voeren. Bijvoorbeeld: de reden dat je luisteren naar muziek van Frans Bauer een guilty pleasure vindt, is omdat het 'echt' leuk vinden van deze muziek iets is voor mensen uit een lagere sociale klasse (of in ieder geval iemand met minder cultureel kapitaal). Bourdieu zei het al: het draait niet alleen om wat je bekijkt, maar ook hoe. Door de nadruk te leggen op het feit dat het een guilty pleasure is, geef je dus aan dat je het als het ware op een 'hoger' niveau consumeert dan mensen waar je op neerkijkt. Televisieprogramma’s als Temptation Island, Lang Leve de Liefde of Ex On The Beach – mensen gaan soms nog een stapje verder en zeggen dat ze het op een 'ironische' manier bekijken.
 Waar slaat precies de term guilty dan op? Het is niet, zoals bij roken of junkfood, guilty omdat het slecht is voor je gezondheid, of zoals bij lang douchen of hard rijden op een andere manier schadelijk – het is guilty omdat het je aanzien of sociale positie kan beschadigen. Golf zal, in dat opzicht, bijvoorbeeld nooit een guilty pleasure zijn, en oesters ook niet (hooguit voor een specifieke culturele elite die juist dat weer decadent vindt). En heb je ooit iemand horen zeggen dat diens guilty pleasure klassieke muziek is?
 Het zou mensen sieren als ze gewoon eerlijk zijn, en stoppen met het verbergen van de ware interesses achter een sluier van distantie. Kortom, en misschien ontzettend simpel: zeg dat je iets leuk vindt. Geen mitsen en maren. Met de muziek van Frans Bauer is namelijk niks mis. En dat je het af en toe leuk vindt om langs te McDonalds te rijden om je vol te proppen met junkfood, zou een guilty pleasure moeten zijn omdat het een aanslag is op je lichaam, niet op je sociale status.
 Pas als je niet meer bezig bent je positie en anderen op afstand houden, zou die sociale ladder zomaar een brug kunnen zijn om de kloof te dichten. Luister naar volksmuziek, kijk naar trash-televisie, en eet die frikandel zonder gêne. Of, zoals André Hazes jr. zou zingen: Leef, alsof het je laatste dag is.' Of dat mijn guilty pleasure is? Wie zal het zeggen!